# ค่าชดเชยเลิกจ้างต้องเสียภาษีไหม คิดอย่างไร

> ที่มา: https://panyaplus.com/guides/severance-pay-tax · บทความจาก Panya · ตรวจสอบข้อมูลกับแหล่งที่มาเมื่อ 2026-10-20 · ปรับปรุงล่าสุด 2026-10-23

ค่าชดเชยที่ลูกจ้างได้รับตามกฎหมายคุ้มครองแรงงานเพราะถูกเลิกจ้าง ได้รับยกเว้นภาษีเฉพาะส่วนที่ไม่เกินค่าจ้างของการทำงาน 400 วันสุดท้าย และไม่เกิน 600,000 บาท สำหรับเงินได้ตั้งแต่ 1 มกราคม 2566 ตามกฎกระทรวง ฉบับที่ 394 (พ.ศ. 2567) ส่วนที่เกินและเงินอื่นที่นายจ้างจ่ายครั้งเดียวเพราะออกจากงาน ถ้าทำงานมาแล้วครบ 5 ปี เลือกเสียภาษีแยกจากเงินได้อื่นตามมาตรา 48(5) ได้ โดยหักค่าใช้จ่าย 7,000 บาทคูณจำนวนปีที่ทำงาน แล้วหักอีกร้อยละ 50 ของส่วนที่เหลือ ก่อนคิดภาษีตามอัตราก้าวหน้าโดยไม่ได้รับยกเว้น 150,000 บาทแรก

## ค่าชดเชยตามมาตรา 118

เมื่อนายจ้างเลิกจ้าง นายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชยตามระยะเวลาที่ลูกจ้างทำงานมา (มาตรา 118) เริ่มจากค่าจ้าง 30 วันสำหรับลูกจ้างที่ทำงานติดต่อกันครบ 120 วัน ไม่ว่าจะอยู่ระหว่างทดลองงานหรือไม่ (คำพิพากษาฎีกาที่ 2420/2557) ไปจนถึงค่าจ้าง 400 วันสำหรับลูกจ้างที่ทำงานนานที่สุด ซึ่งเพิ่มโดยพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 7) พ.ศ. 2562 ที่ใช้บังคับตั้งแต่ 5 พฤษภาคม 2562 อัตราขั้นอื่นตามอายุงานดูได้ในมาตรา 118 ของพระราชบัญญัติ (แหล่งที่มาด้านล่าง)

- นายจ้างที่เลิกจ้างด้วยเหตุตามมาตรา 119 ไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย เช่น ลูกจ้างละทิ้งหน้าที่ 3 วันทำงานติดต่อกันโดยไม่มีเหตุอันสมควร (มาตรา 119(5))
- ผลงานไม่ดีไม่ใช่เหตุตามมาตรา 119 การเลิกจ้างเพราะผลงานจึงยังต้องจ่ายค่าชดเชย
- เงินที่ได้เพราะลาออกเอง หรือเข้าโครงการสมัครใจลาออก ไม่ใช่ค่าชดเชยตามมาตรา 118 ตามแนววินิจฉัยของกรมสรรพากร จึงไม่ได้รับยกเว้นภาษีตามหัวข้อถัดไป

## ส่วนที่ได้รับยกเว้นภาษี

กฎกระทรวง ฉบับที่ 394 (พ.ศ. 2567) แก้ไขข้อ 2 (51) ของกฎกระทรวง ฉบับที่ 126 ให้ยกเว้น "ค่าชดเชยที่ลูกจ้างได้รับตามกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองแรงงาน… แต่ไม่รวมถึงค่าชดเชยที่ลูกจ้างได้รับเพราะเหตุเกษียณอายุหรือสิ้นสุดสัญญาจ้าง ทั้งนี้ เฉพาะค่าชดเชยส่วนที่ไม่เกินค่าจ้างของการทำงานสี่ร้อยวันสุดท้ายแต่ไม่เกินหกแสนบาท"

| เงื่อนไข | รายละเอียด |
|---|---|
| ต้องเป็น | ค่าชดเชยตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน เพราะนายจ้างเลิกจ้าง |
| ไม่รวม | ค่าชดเชยเพราะเกษียณอายุ หรือเพราะสิ้นสุดสัญญาจ้าง |
| ยกเว้นได้ไม่เกิน | ค่าจ้างของการทำงาน 400 วันสุดท้าย และไม่เกิน 600,000 บาท แล้วแต่จำนวนใดน้อยกว่า |
| ใช้กับ | เงินได้ที่ได้รับตั้งแต่ 1 มกราคม 2566 (ก่อนหน้านั้น 300 วัน และไม่เกิน 300,000 บาท) |

ค่าชดเชยเพราะเกษียณอายุหรือสิ้นสุดสัญญาจ้างไม่ได้รับยกเว้น แต่ยังเป็นเงินที่นำไปแยกคำนวณภาษีตามหัวข้อถัดไปได้เต็มจำนวน

## ส่วนที่เสียภาษี: แยกคำนวณตามมาตรา 48(5)

ค่าชดเชยส่วนที่เกินค่ายกเว้น และเงินอื่นที่นายจ้างจ่ายครั้งเดียวเพราะออกจากงาน (เช่น เงินช่วยเหลือพิเศษ) ผู้มีเงินได้เลือกเสียภาษีแยกจากเงินได้อื่นได้ เมื่อเข้าเงื่อนไขทั้งหมดนี้ (ประกาศอธิบดีกรมสรรพากรเกี่ยวกับภาษีเงินได้ ฉบับที่ 45)

- **ทำงานมาแล้วไม่น้อยกว่า 5 ปี** นับเป็นปีเต็ม ทำงาน 4 ปี 319 วันยังไม่ครบ 5 ปี
- **เป็นเงินที่จ่ายในปีภาษีแรก** ที่มีการจ่ายเงินได้เพราะออกจากงานครั้งนั้น ไม่ว่าจากผู้จ่ายรายใด เงินที่ได้ในปีภาษีถัดไปแยกคำนวณไม่ได้ (แก้ไขโดยประกาศฯ ฉบับที่ 303 ใช้กับเงินได้ตั้งแต่ปี 2560)
- **ต้องแยกคำนวณทั้งจำนวน** จะแยกบางส่วนและรวมบางส่วนไม่ได้

ทำงานไม่ถึง 5 ปี เงินนี้ต้องรวมคำนวณกับเงินได้ตามมาตรา 40(1) และ 40(2) ตามปกติ

### วิธีคำนวณ

| ขั้น | วิธีคิด |
|---|---|
| 1. เงินได้ที่ต้องเสียภาษี | ค่าชดเชยส่วนที่เกินค่ายกเว้น + เงินอื่นที่จ่ายเพราะออกจากงาน |
| 2. ฐานสำหรับหักค่าใช้จ่าย | ค่าชดเชยส่วนที่ต้องเสียภาษีเต็มจำนวน + เงินอื่นไม่เกินเงินเดือนเดือนสุดท้าย × จำนวนปีที่ทำงาน |
| 3. ค่าใช้จ่าย | 7,000 บาท × จำนวนปีที่ทำงาน (ไม่เกินฐาน) แล้วหักอีกร้อยละ 50 ของฐานส่วนที่เหลือ |
| 4. เงินได้สุทธิ | ขั้น 1 − ขั้น 3 |
| 5. ภาษี | คิดตามอัตราก้าวหน้าตั้งแต่บาทแรก ไม่ได้รับยกเว้น 150,000 บาทแรก |

- **เงินเดือนเดือนสุดท้าย** ใช้เงินเดือนเต็มเดือน แต่ต้องไม่เกินเงินเดือนถัวเฉลี่ยของ 12 เดือนสุดท้ายก่อนออกจากงานบวกร้อยละ 10 ของเงินเดือนถัวเฉลี่ยนั้น (ประกาศฯ ฉบับที่ 45 ข้อ 3(4) แก้ไขโดยฉบับที่ 73) เงินเดือนหมายถึงเงินเดือนพื้นฐาน ไม่รวมเงินเพิ่มอื่น
- **จำนวนปีที่ทำงาน** เศษของปีที่ถึง 183 วันให้นับเป็นหนึ่งปี
- การเลือกแยกคำนวณ **ไม่ได้จำกัดว่าทำได้ครั้งเดียวในชีวิต** (ข้อหารือ กค 0702/6442)

อัตราภาษีที่ใช้ (ไม่มีช่วงยกเว้น 150,000 บาทแรก)

| เงินได้สุทธิ (บาท) | อัตรา |
|---|---|
| 0 – 300,000 | ร้อยละ 5 |
| 300,001 – 500,000 | ร้อยละ 10 |
| 500,001 – 750,000 | ร้อยละ 15 |
| 750,001 – 1,000,000 | ร้อยละ 20 |
| 1,000,001 – 2,000,000 | ร้อยละ 25 |
| 2,000,001 – 5,000,000 | ร้อยละ 30 |
| เกิน 5,000,000 | ร้อยละ 35 |

นายจ้างหักภาษี ณ ที่จ่ายตามวิธีนี้ และแสดงใน ภ.ง.ด.1 เป็นเงินได้ประเภทที่ 3 (เงินได้ที่จ่ายครั้งเดียวเพราะเหตุออกจากงาน) ส่วนตอนยื่นแบบ ภ.ง.ด.90 หรือ 91 ผู้มีเงินได้เลือกได้ว่าจะแยกคำนวณหรือรวมคำนวณกับเงินได้อื่น

## ตัวอย่างการคำนวณ

ลูกจ้างทำงานมา 20 ปี เงินเดือนสุดท้าย 60,000 บาท ถูกเลิกจ้าง ได้ค่าชดเชยตามกฎหมาย 400 วัน คือ 60,000 ÷ 30 × 400 = 800,000 บาท และได้เงินอื่นเพราะออกจากงานอีก 1,500,000 บาท

| ขั้น | การคำนวณ | บาท |
|---|---|---:|
| ค่าชดเชยส่วนที่ยกเว้น | ค่าจ้าง 400 วัน 800,000 แต่ไม่เกิน 600,000 | 600,000 |
| 1. เงินได้ที่ต้องเสียภาษี | ค่าชดเชยที่เหลือ 200,000 + เงินอื่น 1,500,000 | 1,700,000 |
| 2. ฐานสำหรับหักค่าใช้จ่าย | 200,000 เต็มจำนวน + เงินอื่นไม่เกิน 60,000 × 20 = 1,200,000 | 1,400,000 |
| 3. ค่าใช้จ่าย | 7,000 × 20 = 140,000 และร้อยละ 50 ของ (1,400,000 − 140,000) = 630,000 | 770,000 |
| 4. เงินได้สุทธิ | 1,700,000 − 770,000 | 930,000 |
| 5. ภาษี | 300,000 × 5% = 15,000; 200,000 × 10% = 20,000; 250,000 × 15% = 37,500; 180,000 × 20% = 36,000 | **108,500** |

นายจ้างหักภาษี 108,500 บาท และแสดงใน ภ.ง.ด.1 ประเภทที่ 3 ของเดือนที่จ่าย

## ทำใน Panya

ในรอบเงินเดือนสุดท้ายของลูกจ้าง Panya มีช่อง **ค่าชดเชยตามกฎหมาย** พร้อมส่วนที่ได้รับยกเว้น (ไม่เกินค่าจ้าง 400 วันและ 600,000 บาท) และช่อง **เงินอื่นที่จ่ายเพราะออกจากงาน** ระบบตรวจว่าทำงานครบ 5 ปีเต็มและเป็นปีภาษีแรกหรือไม่ แล้วแยกคำนวณภาษีตามมาตรา 48(5) ใส่ใน ภ.ง.ด.1 เป็นเงินได้ประเภทที่ 3 ถ้าไม่เข้าเงื่อนไข ระบบรวมคำนวณกับเงินเดือนของเดือนนั้นและบอกเหตุผลไว้ ดู[ระบบเงินเดือนใน Panya](https://panyaplus.com/payroll) และ[คู่มือ: เงินที่จ่ายเพราะออกจากงาน](https://panyaplus.com/manual/th/11-payroll#เงินที่จ่ายเพราะเหตุออกจากงาน)

## คำถามที่พบบ่อย

### ค่าชดเชยเลิกจ้างยกเว้นภาษีได้เท่าไร
ยกเว้นได้เฉพาะส่วนที่ไม่เกินค่าจ้างของการทำงาน 400 วันสุดท้าย และไม่เกิน 600,000 บาท สำหรับเงินได้ตั้งแต่ 1 มกราคม 2566 ส่วนที่เกินต้องเสียภาษี โดยเลือกแยกคำนวณตามมาตรา 48(5) ได้ถ้าทำงานครบ 5 ปี

### ค่าชดเชยตอนเกษียณอายุได้รับยกเว้นภาษีไหม
ไม่ได้รับยกเว้น กฎกระทรวงยกเว้นเฉพาะค่าชดเชยเพราะถูกเลิกจ้าง ไม่รวมค่าชดเชยเพราะเกษียณอายุหรือสิ้นสุดสัญญาจ้าง แต่ถ้าทำงานครบ 5 ปี เงินนี้ยังนำไปแยกคำนวณภาษีได้เต็มจำนวน

### เงินที่บริษัทให้เมื่อลาออกเอง ยกเว้นภาษีไหม
ไม่ได้รับยกเว้นในฐานะค่าชดเชย เพราะกรมสรรพากรวินิจฉัยว่าเงินที่ได้เพราะลาออกเองหรือเข้าโครงการสมัครใจลาออกไม่ใช่ค่าชดเชยตามมาตรา 118 ข้อยกเว้น 400 วันและ 600,000 บาทจึงใช้กับเงินนี้ไม่ได้

### ทำงานไม่ถึง 5 ปี คิดภาษีอย่างไร
เงินที่จ่ายเพราะออกจากงานต้องรวมคำนวณกับเงินเดือนและเงินได้ตามมาตรา 40(1) และ 40(2) อื่นของปีนั้นตามปกติ แยกคำนวณตามมาตรา 48(5) ไม่ได้

### เคยเลือกแยกคำนวณมาแล้ว เลือกอีกได้ไหม
ได้ กฎหมายไม่ได้จำกัดว่าเลือกได้ครั้งเดียวในชีวิต แต่ระยะเวลาทำงานกับนายจ้างก่อนหน้าที่เคยใช้สิทธิไปแล้ว นำมานับรวมไม่ได้

## แหล่งที่มา

- [กฎกระทรวง ฉบับที่ 394 (พ.ศ. 2567) ยกเว้นภาษีค่าชดเชย (กรมสรรพากร)](https://www.rd.go.th/fileadmin/user_upload/kormor/newlaw/394.docx)
- [กฎกระทรวง ฉบับที่ 126 (พ.ศ. 2509) ฉบับรวม (กรมสรรพากร)](https://www.rd.go.th/2502.html)
- [ประมวลรัษฎากร มาตรา 38–64 (กรมสรรพากร)](https://www.rd.go.th/5937.html)
- [ประกาศอธิบดีกรมสรรพากรเกี่ยวกับภาษีเงินได้ ฉบับที่ 45 (กรมสรรพากร)](https://www.rd.go.th/3213.html)
- [ประกาศอธิบดีกรมสรรพากรเกี่ยวกับภาษีเงินได้ ฉบับที่ 73 (กรมสรรพากร)](https://www.rd.go.th/3157.html)
- [ประกาศอธิบดีกรมสรรพากรเกี่ยวกับภาษีเงินได้ ฉบับที่ 303 (กรมสรรพากร)](https://www.rd.go.th/fileadmin/user_upload/kormor/newlaw/dg303.pdf)
- [ใบแนบ ภ.ง.ด.90/91 สำหรับเงินได้ที่จ่ายเพราะเหตุออกจากงาน (กรมสรรพากร)](https://www.rd.go.th/fileadmin/tax_pdf/pit/2568/9091out_241268.pdf)
- [ข้อหารือ กค 0811/00140 การนับระยะเวลาทำงาน 5 ปี (กรมสรรพากร)](https://rd.go.th/23378.html)
- [ข้อหารือ กค 0702/6442 การเลือกแยกคำนวณมากกว่าหนึ่งครั้ง (กรมสรรพากร)](https://www.rd.go.th/65818.html)
- [ข้อหารือ กค 0702/6534 ค่าชดเชยเพราะเกษียณอายุ (กรมสรรพากร)](https://www.rd.go.th/27625.html)
- [พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ฉบับรวมแก้ไขถึงฉบับที่ 9 (กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน)](https://legal.labour.go.th/images/law/Protection2541/2568_protectionpdf.pdf)
- [พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 7) พ.ศ. 2562 (กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน)](https://legal.labour.go.th/images/law/Protection2541/labour_2541_7.PDF)

_บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปจากแหล่งที่มาข้างต้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายหรือภาษี ควรตรวจสอบกับแหล่งที่มาหรือปรึกษานักบัญชีก่อนนำไปใช้_