กฎหมายแรงงาน
ลูกจ้างลาอะไรได้บ้าง และได้ค่าจ้างกี่วัน
ตรวจสอบข้อมูลกับแหล่งที่มาเมื่อ · ปรับปรุงเมื่อ · แหล่งที่มา
ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน ลูกจ้างลาป่วยได้เท่าที่ป่วยจริงโดยได้ค่าจ้างไม่เกิน 30 วันทำงานต่อปี ลากิจธุระอันจำเป็นได้อย่างน้อย 3 วันทำงานต่อปีโดยได้ค่าจ้าง และเมื่อทำงานครบ 1 ปีมีวันหยุดพักผ่อนประจำปีอย่างน้อย 6 วันทำงาน ตั้งแต่วันที่ 7 ธันวาคม 2568 ซึ่งพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 9) พ.ศ. 2568 มีผลใช้บังคับ ลูกจ้างหญิงลาคลอดได้ 120 วัน โดยนายจ้างจ่ายค่าจ้าง 60 วัน และมีวันลาใหม่อีก 2 ประเภท คือลาต่อเนื่องเพื่อเลี้ยงดูบุตร 15 วันได้ค่าจ้างครึ่งหนึ่ง และลาเพื่อช่วยเหลือคู่สมรสที่คลอดบุตร 15 วันได้ค่าจ้างเต็ม
วันลาทุกประเภทตามกฎหมาย#
| การลา | สิทธิตามกฎหมาย | นับวันลาอย่างไร | นายจ้างจ่ายค่าจ้าง | มาตรา |
|---|---|---|---|---|
| ลาป่วย | ลาได้เท่าที่ป่วยจริง ถ้าลาตั้งแต่ 3 วันทำงานขึ้นไป นายจ้างขอใบรับรองของแพทย์แผนปัจจุบันชั้นหนึ่งหรือของสถานพยาบาลของทางราชการได้ ถ้าไม่มีให้ลูกจ้างชี้แจง การหยุดงานเพราะประสบอันตรายจากการทำงานและการลาคลอดไม่นับเป็นวันลาป่วย | วันทำงาน | ไม่เกิน 30 วันทำงานต่อปี | 32, 57 |
| ลาเพื่อทำหมัน | ลาเพื่อทำหมัน และลาเพราะเหตุทำหมันตามระยะเวลาที่แพทย์แผนปัจจุบันชั้นหนึ่งกำหนดและออกใบรับรอง | ตามที่แพทย์รับรอง | ทุกวันที่ลา | 33, 57 |
| ลากิจธุระอันจำเป็น | อย่างน้อย 3 วันทำงานต่อปี | วันทำงาน | ไม่เกิน 3 วันทำงานต่อปี | 34, 57/1 |
| ลาเพื่อรับราชการทหาร | ลาเพื่อตรวจสอบพล ฝึกวิชาทหาร หรือทดสอบความพรั่งพร้อม ตามกฎหมายว่าด้วยการรับราชการทหาร | — | ไม่เกิน 60 วันต่อปี | 35, 58 |
| ลาเพื่อฝึกอบรมหรือพัฒนาความรู้ความสามารถ | เพื่อประโยชน์ด้านแรงงานและสวัสดิการสังคม การเพิ่มทักษะตามหลักสูตรและระยะเวลาที่แน่นอน หรือการสอบที่ทางราชการจัด แจ้งเหตุผลพร้อมหลักฐานล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 7 วัน นายจ้างไม่อนุญาตได้ถ้าปีนั้นลาไปแล้ว 30 วันหรือ 3 ครั้ง หรือถ้าจะเสียหายต่อกิจการ | — | ดูหมายเหตุด้านล่าง | 36, กฎกระทรวง ฉบับที่ 5 |
| วันหยุดพักผ่อนประจำปี (พักร้อน) | ทำงานติดต่อกันครบ 1 ปี มีสิทธิอย่างน้อย 6 วันทำงานต่อปี นายจ้างกำหนดล่วงหน้าหรือตกลงกัน ให้มากกว่านี้ได้ และสะสมไปปีถัดไปได้ถ้าตกลงกันล่วงหน้า ปีแรกนายจ้างจะให้ตามสัดส่วนก็ได้ | วันทำงาน | ทุกวัน | 30, 56 |
| ลาเพื่อคลอดบุตร | ครรภ์หนึ่งไม่เกิน 120 วัน รวมวันลาไปตรวจครรภ์ก่อนคลอด ลูกจ้างหญิงทุกคนมีสิทธิ ไม่ว่าสัญชาติใด รายวันหรือรายเดือน หรือยังอยู่ระหว่างทดลองงาน | นับวันหยุดระหว่างวันลาด้วย | ไม่เกิน 60 วัน | 41, 59 |
| ลาต่อเนื่องเพื่อเลี้ยงดูบุตร | มารดาที่ลาคลอดแล้ว ลาต่อได้ไม่เกิน 15 วัน เมื่อบุตรเจ็บป่วยที่มีภาวะแทรกซ้อน มีความผิดปกติ หรือพิการ โดยมีใบรับรองแพทย์ แบ่งลาได้ และภาวะนั้นต้องเกิดขึ้นระหว่างลาคลอด | นับวันหยุดระหว่างวันลาที่ต่อเนื่องกัน | ร้อยละ 50 ของค่าจ้างทุกวันที่ลา | 41 วรรคสี่, 59/1 |
| ลาเพื่อช่วยเหลือคู่สมรสซึ่งคลอดบุตร | ลูกจ้างที่คู่สมรสตามกฎหมาย (รวมคู่สมรสเพศเดียวกัน) คลอดบุตร ลาได้ไม่เกิน 15 วันต่อการคลอดหนึ่งครั้ง ภายใน 90 วันนับแต่วันคลอด แบ่งลาได้ | นับวันหยุดระหว่างวันลาที่ต่อเนื่องกัน | ไม่เกิน 15 วัน | 41/1, 59/2 |
| ลาของลูกจ้างที่อายุต่ำกว่า 18 ปี | ลาเพื่อเข้าประชุม สัมมนา รับการอบรม หรือการฝึก ที่สถาบันการศึกษาหรือหน่วยงานที่ได้รับความเห็นชอบจัด โดยแจ้งล่วงหน้า | — | ไม่เกิน 30 วันต่อปี | 52 |
"วันทำงาน" คือวันที่ลูกจ้างทำงานตามปกติ ค่าจ้างในวันลาคือค่าจ้างเท่ากับวันทำงาน
หมายเหตุ: หน้านี้ไม่ได้ระบุเรื่องค่าจ้างของการลาเพื่อฝึกอบรม การนับวันลารับราชการทหาร การลาครึ่งวันหรือรายชั่วโมง และความหมายของ "ปีหนึ่ง" เพราะเรายังยืนยันจากแหล่งที่มาชั้นต้นไม่ได้ เรื่องเหล่านี้ควรกำหนดให้ชัดในข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานของบริษัท
วันหยุดพักผ่อนประจำปีที่ไม่ได้ใช้#
- ถ้านายจ้างไม่จัดให้ลูกจ้างหยุดพักผ่อนประจำปี ต้องจ่ายค่าทำงานในวันหยุดเหมือนลูกจ้างมาทำงาน (มาตรา 64)
- เมื่อนายจ้างเลิกจ้างโดยลูกจ้างไม่ได้กระทำผิดตามมาตรา 119 ต้องจ่ายค่าจ้างของวันหยุดพักผ่อนประจำปีของปีนั้นตามส่วน และวันที่สะสมไว้ต้องจ่ายเสมอ (มาตรา 67)
ลาคลอด 120 วัน นับและจ่ายอย่างไร#
- วันลาคลอดนับวันหยุดที่อยู่ระหว่างวันลาด้วย (มาตรา 41 วรรคสาม) ตัวอย่างของกระทรวงแรงงาน ลาตั้งแต่ 8 ธันวาคม 2568 ถึง 6 เมษายน 2569 คือ 120 วัน
- นายจ้างจ่ายค่าจ้างเท่ากับวันทำงาน "ตลอดระยะเวลาที่ลา แต่ไม่เกินหกสิบวัน" วันที่ 61 ถึง 120 กฎหมายไม่ได้บังคับให้นายจ้างจ่าย และการไม่จ่ายนั้นไม่ถือเป็นการหักค่าจ้าง
- การแท้งก่อนอายุครรภ์ 28 สัปดาห์ ไม่ใช่การลาคลอด ใช้สิทธิลาป่วย
- ผู้ที่ลาคลอดอยู่ในวันที่ 7 ธันวาคม 2568 ได้ขยายเป็น 120 วัน โดยค่าจ้างจากนายจ้างรวมแล้วไม่เกิน 60 วัน
| ช่วงเวลา | ลาคลอดได้ | นายจ้างจ่าย |
|---|---|---|
| ตั้งแต่ 19 สิงหาคม 2541 (กฎหมายเดิม) | 90 วัน | 45 วัน |
| ตั้งแต่ 5 พฤษภาคม 2562 (ฉบับที่ 7) | 98 วัน | 45 วัน |
| ตั้งแต่ 7 ธันวาคม 2568 (ฉบับที่ 9) | 120 วัน | 60 วัน |
ประกันสังคมจ่ายอะไรเพิ่ม#
| สิทธิ | รายละเอียด |
|---|---|
| เงินสงเคราะห์การหยุดงานเพื่อการคลอดบุตร | ผู้ประกันตนหญิงที่จ่ายเงินสมทบครบ 5 เดือนภายใน 15 เดือนก่อนคลอด ได้เงินก้อนร้อยละ 50 ของค่าจ้างเฉลี่ย 90 วัน ใช้สิทธิได้ไม่เกิน 2 ครั้ง (พระราชบัญญัติประกันสังคม มาตรา 67) จ่ายโดยสำนักงานประกันสังคม เพิ่มจาก 60 วันที่นายจ้างจ่าย |
| ฐานค่าจ้าง | ไม่เกินเดือนละ 17,500 บาท ตั้งแต่ 1 มกราคม 2569 (เดิม 15,000 บาท) |
| ค่าคลอดบุตร | 15,000 บาทต่อการคลอดหนึ่งครั้ง จ่ายให้มารดา หรือให้สามีที่เป็นผู้ประกันตนสำหรับภริยา |
ลาต่อเนื่องเพื่อเลี้ยงดูบุตรและลาช่วยเหลือคู่สมรสไม่มีเงินจากประกันสังคม นายจ้างเป็นผู้จ่าย
วันหยุดตามประเพณีและวันหยุดชดเชย#
- นายจ้างต้องประกาศวันหยุดตามประเพณีล่วงหน้า ปีละไม่น้อยกว่า 13 วัน รวมวันแรงงานแห่งชาติ ตามที่รัฐมนตรีประกาศ (มาตรา 29) โดยเลือกจากวันหยุดราชการประจำปี วันหยุดทางศาสนา และวันหยุดตามประเพณีท้องถิ่น
- วันหยุดพิเศษที่คณะรัฐมนตรีประกาศเพิ่ม และวันหยุดชดเชยที่บริษัทกำหนดเอง ไม่นับรวมใน 13 วัน (ความเห็นกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน 62_00002)
- ประกาศแล้วนายจ้างเปลี่ยนเองฝ่ายเดียวไม่ได้ ต้องได้รับความยินยอมจากลูกจ้าง (ความเห็น 43008/2554)
- ถ้าวันหยุดตามประเพณีตรงกับวันหยุดประจำสัปดาห์ของลูกจ้าง ลูกจ้างได้หยุดชดเชยใน วันทำงานถัดไป (มาตรา 29 วรรคสาม) และย้ายวันหยุดชดเชยไปวันอื่นไม่ได้ ยกเว้นงานบางประเภทตามกฎกระทรวง ฉบับที่ 4 (ความเห็น 48317/2548)
- วันหยุดประจำสัปดาห์ต้องมีอย่างน้อยสัปดาห์ละ 1 วัน และห่างกันไม่เกิน 6 วัน (มาตรา 28)
บริษัทให้มากกว่ากฎหมายได้#
สัญญาจ้างหรือข้อบังคับของบริษัทให้วันลาหรือค่าจ้างมากกว่ากฎหมายได้เสมอ แต่ถ้าจะลดสิทธิที่เคยให้ ต้องได้รับความยินยอมจากลูกจ้าง (คำชี้แจงของกระทรวงแรงงานเรื่องฉบับที่ 9) นายจ้างที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 10 คนขึ้นไปต้องมีข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานเป็นภาษาไทย ที่กำหนดวันลาและหลักเกณฑ์การลาไว้ด้วย (มาตรา 108)
ตัวอย่าง#
คุณมาลีลาคลอดตั้งแต่วันที่ 8 ธันวาคม 2568 ใช้สิทธิครบ 120 วัน ถึงวันที่ 6 เมษายน 2569 วันหยุดระหว่างนั้นนับเป็นวันลาด้วย นายจ้างจ่ายค่าจ้าง 60 วันแรก คือวันที่ 8 ธันวาคม 2568 ถึง 5 กุมภาพันธ์ 2569 ส่วนสำนักงานประกันสังคมจ่ายเงินสงเคราะห์การหยุดงานเพื่อการคลอดบุตรเป็นเงินก้อนแยกต่างหาก
ถ้าคุณมาลีคลอดบุตรวันที่ 10 ธันวาคม 2568 สามีที่จดทะเบียนสมรสกับเธอลาเพื่อช่วยเหลือคู่สมรสได้ไม่เกิน 15 วัน ภายใน 90 วันนับแต่วันคลอด คำขอลาหลังวันที่ 10 มีนาคม 2569 นายจ้างไม่อนุญาตได้ ตามตัวอย่างของกระทรวงแรงงาน
ทำใน Panya#
Panya ตั้งประเภทการลาตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงานไว้ให้ตามสิทธิที่กฎหมายกำหนด บริษัทให้มากกว่านั้นได้ แต่ระบบไม่ยอมให้ตั้งน้อยกว่ากฎหมาย ระบบนับวันลาตามตารางงานของลูกจ้าง (วันทำงานหรือนับรวมวันหยุด ตามประเภท) คำนวณว่าวันไหนนายจ้างจ่าย เช่น ลาคลอด 120 วันจ่าย 60 วัน และเก็บยอดวันลาคงเหลือรายปี วันลาที่ไม่ได้รับค่าจ้างจะถูกหักในรอบเงินเดือนถัดไป ดูงานบุคคลใน Panya คู่มือ: ประเภทการลา และคู่มือ: วันหยุดของบริษัท
คำถามที่พบบ่อย#
ลาคลอดได้กี่วัน และได้ค่าจ้างกี่วัน#
ตั้งแต่วันที่ 7 ธันวาคม 2568 ลาคลอดได้ครรภ์ละไม่เกิน 120 วัน รวมวันหยุดและวันไปตรวจครรภ์ นายจ้างจ่ายค่าจ้างไม่เกิน 60 วัน และผู้ประกันตนได้เงินสงเคราะห์จากประกันสังคมร้อยละ 50 ของค่าจ้างเฉลี่ย 90 วันเพิ่มอีก
ลาป่วยกี่วันถึงต้องมีใบรับรองแพทย์#
ถ้าลาป่วยตั้งแต่ 3 วันทำงานขึ้นไป นายจ้างขอใบรับรองของแพทย์แผนปัจจุบันชั้นหนึ่งหรือของสถานพยาบาลของทางราชการได้ ถ้าไม่มี ลูกจ้างต้องชี้แจงให้นายจ้างทราบ ส่วนค่าจ้างวันลาป่วย นายจ้างจ่ายไม่เกิน 30 วันทำงานต่อปี
ทำงานยังไม่ครบปี มีวันพักร้อนไหม#
กฎหมายให้สิทธิวันหยุดพักผ่อนประจำปีอย่างน้อย 6 วันทำงานเมื่อทำงานติดต่อกันครบ 1 ปี ปีแรกนายจ้างจะให้ตามสัดส่วนก็ได้ แต่ไม่ได้บังคับ
สามีลาไปดูแลภริยาที่คลอดบุตรได้ไหม#
ได้ ตั้งแต่วันที่ 7 ธันวาคม 2568 ลูกจ้างที่คู่สมรสตามกฎหมายคลอดบุตร ลาได้ไม่เกิน 15 วันต่อการคลอด ภายใน 90 วันนับแต่วันคลอด และนายจ้างจ่ายค่าจ้างไม่เกิน 15 วัน
วันหยุดตามประเพณีตรงกับวันเสาร์หรืออาทิตย์ ได้หยุดชดเชยไหม#
ได้ ถ้าวันนั้นเป็นวันหยุดประจำสัปดาห์ของลูกจ้าง ลูกจ้างได้หยุดชดเชยในวันทำงานถัดไป แต่ถ้าวันเสาร์เป็นวันทำงานของลูกจ้าง วันนั้นก็เป็นวันหยุดตามประเพณีตามปกติ
แหล่งที่มา#
- พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 9) พ.ศ. 2568 ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 142 ตอนที่ 74 ก
- คำชี้แจงของกระทรวงแรงงานเรื่องพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 9) (กองนิติการ กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน)
- พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ฉบับรวมแก้ไขถึงฉบับที่ 9 (กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน)
- พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 7) พ.ศ. 2562 (กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน)
- กฎกระทรวง ฉบับที่ 5 (พ.ศ. 2541) การลาเพื่อฝึกอบรม (กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน)
- สิทธิกรณีคลอดบุตร (สำนักงานประกันสังคม)
- พระราชบัญญัติประกันสังคม ฉบับรวม (สำนักงานประกันสังคม)
- ความเห็นกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน เรื่องวันหยุดพิเศษ (62_00002)
- ความเห็นกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน เรื่องการเปลี่ยนวันหยุดตามประเพณี (43008/2554)
- ความเห็นกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน เรื่องวันหยุดชดเชย (48317/2548)
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปจากแหล่งที่มาข้างต้น ตามที่ปรากฏในวันที่ตรวจสอบ ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายหรือภาษี กฎเกณฑ์อาจเปลี่ยนแปลงได้ จึงควรตรวจสอบกับแหล่งที่มาหรือปรึกษานักบัญชีก่อนนำไปใช้