กฎหมายแรงงาน
ค่าชดเชยเลิกจ้างต้องเสียภาษีไหม คิดอย่างไร
ตรวจสอบข้อมูลกับแหล่งที่มาเมื่อ · ปรับปรุงเมื่อ · แหล่งที่มา
ค่าชดเชยที่ลูกจ้างได้รับตามกฎหมายคุ้มครองแรงงานเพราะถูกเลิกจ้าง ได้รับยกเว้นภาษีเฉพาะส่วนที่ไม่เกินค่าจ้างของการทำงาน 400 วันสุดท้าย และไม่เกิน 600,000 บาท สำหรับเงินได้ตั้งแต่ 1 มกราคม 2566 ตามกฎกระทรวง ฉบับที่ 394 (พ.ศ. 2567) ส่วนที่เกินและเงินอื่นที่นายจ้างจ่ายครั้งเดียวเพราะออกจากงาน ถ้าทำงานมาแล้วครบ 5 ปี เลือกเสียภาษีแยกจากเงินได้อื่นตามมาตรา 48(5) ได้ โดยหักค่าใช้จ่าย 7,000 บาทคูณจำนวนปีที่ทำงาน แล้วหักอีกร้อยละ 50 ของส่วนที่เหลือ ก่อนคิดภาษีตามอัตราก้าวหน้าโดยไม่ได้รับยกเว้น 150,000 บาทแรก
ค่าชดเชยตามมาตรา 118#
เมื่อนายจ้างเลิกจ้าง นายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชยตามระยะเวลาที่ลูกจ้างทำงานมา (มาตรา 118) เริ่มจากค่าจ้าง 30 วันสำหรับลูกจ้างที่ทำงานติดต่อกันครบ 120 วัน ไม่ว่าจะอยู่ระหว่างทดลองงานหรือไม่ (คำพิพากษาฎีกาที่ 2420/2557) ไปจนถึงค่าจ้าง 400 วันสำหรับลูกจ้างที่ทำงานนานที่สุด ซึ่งเพิ่มโดยพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 7) พ.ศ. 2562 ที่ใช้บังคับตั้งแต่ 5 พฤษภาคม 2562 อัตราขั้นอื่นตามอายุงานดูได้ในมาตรา 118 ของพระราชบัญญัติ (แหล่งที่มาด้านล่าง)
- นายจ้างที่เลิกจ้างด้วยเหตุตามมาตรา 119 ไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย เช่น ลูกจ้างละทิ้งหน้าที่ 3 วันทำงานติดต่อกันโดยไม่มีเหตุอันสมควร (มาตรา 119(5))
- ผลงานไม่ดีไม่ใช่เหตุตามมาตรา 119 การเลิกจ้างเพราะผลงานจึงยังต้องจ่ายค่าชดเชย
- เงินที่ได้เพราะลาออกเอง หรือเข้าโครงการสมัครใจลาออก ไม่ใช่ค่าชดเชยตามมาตรา 118 ตามแนววินิจฉัยของกรมสรรพากร จึงไม่ได้รับยกเว้นภาษีตามหัวข้อถัดไป
ส่วนที่ได้รับยกเว้นภาษี#
กฎกระทรวง ฉบับที่ 394 (พ.ศ. 2567) แก้ไขข้อ 2 (51) ของกฎกระทรวง ฉบับที่ 126 ให้ยกเว้น "ค่าชดเชยที่ลูกจ้างได้รับตามกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองแรงงาน… แต่ไม่รวมถึงค่าชดเชยที่ลูกจ้างได้รับเพราะเหตุเกษียณอายุหรือสิ้นสุดสัญญาจ้าง ทั้งนี้ เฉพาะค่าชดเชยส่วนที่ไม่เกินค่าจ้างของการทำงานสี่ร้อยวันสุดท้ายแต่ไม่เกินหกแสนบาท"
| เงื่อนไข | รายละเอียด |
|---|---|
| ต้องเป็น | ค่าชดเชยตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน เพราะนายจ้างเลิกจ้าง |
| ไม่รวม | ค่าชดเชยเพราะเกษียณอายุ หรือเพราะสิ้นสุดสัญญาจ้าง |
| ยกเว้นได้ไม่เกิน | ค่าจ้างของการทำงาน 400 วันสุดท้าย และไม่เกิน 600,000 บาท แล้วแต่จำนวนใดน้อยกว่า |
| ใช้กับ | เงินได้ที่ได้รับตั้งแต่ 1 มกราคม 2566 (ก่อนหน้านั้น 300 วัน และไม่เกิน 300,000 บาท) |
ค่าชดเชยเพราะเกษียณอายุหรือสิ้นสุดสัญญาจ้างไม่ได้รับยกเว้น แต่ยังเป็นเงินที่นำไปแยกคำนวณภาษีตามหัวข้อถัดไปได้เต็มจำนวน
ส่วนที่เสียภาษี: แยกคำนวณตามมาตรา 48(5)#
ค่าชดเชยส่วนที่เกินค่ายกเว้น และเงินอื่นที่นายจ้างจ่ายครั้งเดียวเพราะออกจากงาน (เช่น เงินช่วยเหลือพิเศษ) ผู้มีเงินได้เลือกเสียภาษีแยกจากเงินได้อื่นได้ เมื่อเข้าเงื่อนไขทั้งหมดนี้ (ประกาศอธิบดีกรมสรรพากรเกี่ยวกับภาษีเงินได้ ฉบับที่ 45)
- ทำงานมาแล้วไม่น้อยกว่า 5 ปี นับเป็นปีเต็ม ทำงาน 4 ปี 319 วันยังไม่ครบ 5 ปี
- เป็นเงินที่จ่ายในปีภาษีแรก ที่มีการจ่ายเงินได้เพราะออกจากงานครั้งนั้น ไม่ว่าจากผู้จ่ายรายใด เงินที่ได้ในปีภาษีถัดไปแยกคำนวณไม่ได้ (แก้ไขโดยประกาศฯ ฉบับที่ 303 ใช้กับเงินได้ตั้งแต่ปี 2560)
- ต้องแยกคำนวณทั้งจำนวน จะแยกบางส่วนและรวมบางส่วนไม่ได้
ทำงานไม่ถึง 5 ปี เงินนี้ต้องรวมคำนวณกับเงินได้ตามมาตรา 40(1) และ 40(2) ตามปกติ
วิธีคำนวณ#
| ขั้น | วิธีคิด |
|---|---|
| 1. เงินได้ที่ต้องเสียภาษี | ค่าชดเชยส่วนที่เกินค่ายกเว้น + เงินอื่นที่จ่ายเพราะออกจากงาน |
| 2. ฐานสำหรับหักค่าใช้จ่าย | ค่าชดเชยส่วนที่ต้องเสียภาษีเต็มจำนวน + เงินอื่นไม่เกินเงินเดือนเดือนสุดท้าย × จำนวนปีที่ทำงาน |
| 3. ค่าใช้จ่าย | 7,000 บาท × จำนวนปีที่ทำงาน (ไม่เกินฐาน) แล้วหักอีกร้อยละ 50 ของฐานส่วนที่เหลือ |
| 4. เงินได้สุทธิ | ขั้น 1 − ขั้น 3 |
| 5. ภาษี | คิดตามอัตราก้าวหน้าตั้งแต่บาทแรก ไม่ได้รับยกเว้น 150,000 บาทแรก |
- เงินเดือนเดือนสุดท้าย ใช้เงินเดือนเต็มเดือน แต่ต้องไม่เกินเงินเดือนถัวเฉลี่ยของ 12 เดือนสุดท้ายก่อนออกจากงานบวกร้อยละ 10 ของเงินเดือนถัวเฉลี่ยนั้น (ประกาศฯ ฉบับที่ 45 ข้อ 3(4) แก้ไขโดยฉบับที่ 73) เงินเดือนหมายถึงเงินเดือนพื้นฐาน ไม่รวมเงินเพิ่มอื่น
- จำนวนปีที่ทำงาน เศษของปีที่ถึง 183 วันให้นับเป็นหนึ่งปี
- การเลือกแยกคำนวณ ไม่ได้จำกัดว่าทำได้ครั้งเดียวในชีวิต (ข้อหารือ กค 0702/6442)
อัตราภาษีที่ใช้ (ไม่มีช่วงยกเว้น 150,000 บาทแรก)
| เงินได้สุทธิ (บาท) | อัตรา |
|---|---|
| 0 – 300,000 | ร้อยละ 5 |
| 300,001 – 500,000 | ร้อยละ 10 |
| 500,001 – 750,000 | ร้อยละ 15 |
| 750,001 – 1,000,000 | ร้อยละ 20 |
| 1,000,001 – 2,000,000 | ร้อยละ 25 |
| 2,000,001 – 5,000,000 | ร้อยละ 30 |
| เกิน 5,000,000 | ร้อยละ 35 |
นายจ้างหักภาษี ณ ที่จ่ายตามวิธีนี้ และแสดงใน ภ.ง.ด.1 เป็นเงินได้ประเภทที่ 3 (เงินได้ที่จ่ายครั้งเดียวเพราะเหตุออกจากงาน) ส่วนตอนยื่นแบบ ภ.ง.ด.90 หรือ 91 ผู้มีเงินได้เลือกได้ว่าจะแยกคำนวณหรือรวมคำนวณกับเงินได้อื่น
ตัวอย่างการคำนวณ#
ลูกจ้างทำงานมา 20 ปี เงินเดือนสุดท้าย 60,000 บาท ถูกเลิกจ้าง ได้ค่าชดเชยตามกฎหมาย 400 วัน คือ 60,000 ÷ 30 × 400 = 800,000 บาท และได้เงินอื่นเพราะออกจากงานอีก 1,500,000 บาท
| ขั้น | การคำนวณ | บาท |
|---|---|---|
| ค่าชดเชยส่วนที่ยกเว้น | ค่าจ้าง 400 วัน 800,000 แต่ไม่เกิน 600,000 | 600,000 |
| 1. เงินได้ที่ต้องเสียภาษี | ค่าชดเชยที่เหลือ 200,000 + เงินอื่น 1,500,000 | 1,700,000 |
| 2. ฐานสำหรับหักค่าใช้จ่าย | 200,000 เต็มจำนวน + เงินอื่นไม่เกิน 60,000 × 20 = 1,200,000 | 1,400,000 |
| 3. ค่าใช้จ่าย | 7,000 × 20 = 140,000 และร้อยละ 50 ของ (1,400,000 − 140,000) = 630,000 | 770,000 |
| 4. เงินได้สุทธิ | 1,700,000 − 770,000 | 930,000 |
| 5. ภาษี | 300,000 × 5% = 15,000; 200,000 × 10% = 20,000; 250,000 × 15% = 37,500; 180,000 × 20% = 36,000 | 108,500 |
นายจ้างหักภาษี 108,500 บาท และแสดงใน ภ.ง.ด.1 ประเภทที่ 3 ของเดือนที่จ่าย
ทำใน Panya#
ในรอบเงินเดือนสุดท้ายของลูกจ้าง Panya มีช่อง ค่าชดเชยตามกฎหมาย พร้อมส่วนที่ได้รับยกเว้น (ไม่เกินค่าจ้าง 400 วันและ 600,000 บาท) และช่อง เงินอื่นที่จ่ายเพราะออกจากงาน ระบบตรวจว่าทำงานครบ 5 ปีเต็มและเป็นปีภาษีแรกหรือไม่ แล้วแยกคำนวณภาษีตามมาตรา 48(5) ใส่ใน ภ.ง.ด.1 เป็นเงินได้ประเภทที่ 3 ถ้าไม่เข้าเงื่อนไข ระบบรวมคำนวณกับเงินเดือนของเดือนนั้นและบอกเหตุผลไว้ ดูระบบเงินเดือนใน Panya และคู่มือ: เงินที่จ่ายเพราะออกจากงาน
คำถามที่พบบ่อย#
ค่าชดเชยเลิกจ้างยกเว้นภาษีได้เท่าไร#
ยกเว้นได้เฉพาะส่วนที่ไม่เกินค่าจ้างของการทำงาน 400 วันสุดท้าย และไม่เกิน 600,000 บาท สำหรับเงินได้ตั้งแต่ 1 มกราคม 2566 ส่วนที่เกินต้องเสียภาษี โดยเลือกแยกคำนวณตามมาตรา 48(5) ได้ถ้าทำงานครบ 5 ปี
ค่าชดเชยตอนเกษียณอายุได้รับยกเว้นภาษีไหม#
ไม่ได้รับยกเว้น กฎกระทรวงยกเว้นเฉพาะค่าชดเชยเพราะถูกเลิกจ้าง ไม่รวมค่าชดเชยเพราะเกษียณอายุหรือสิ้นสุดสัญญาจ้าง แต่ถ้าทำงานครบ 5 ปี เงินนี้ยังนำไปแยกคำนวณภาษีได้เต็มจำนวน
เงินที่บริษัทให้เมื่อลาออกเอง ยกเว้นภาษีไหม#
ไม่ได้รับยกเว้นในฐานะค่าชดเชย เพราะกรมสรรพากรวินิจฉัยว่าเงินที่ได้เพราะลาออกเองหรือเข้าโครงการสมัครใจลาออกไม่ใช่ค่าชดเชยตามมาตรา 118 ข้อยกเว้น 400 วันและ 600,000 บาทจึงใช้กับเงินนี้ไม่ได้
ทำงานไม่ถึง 5 ปี คิดภาษีอย่างไร#
เงินที่จ่ายเพราะออกจากงานต้องรวมคำนวณกับเงินเดือนและเงินได้ตามมาตรา 40(1) และ 40(2) อื่นของปีนั้นตามปกติ แยกคำนวณตามมาตรา 48(5) ไม่ได้
เคยเลือกแยกคำนวณมาแล้ว เลือกอีกได้ไหม#
ได้ กฎหมายไม่ได้จำกัดว่าเลือกได้ครั้งเดียวในชีวิต แต่ระยะเวลาทำงานกับนายจ้างก่อนหน้าที่เคยใช้สิทธิไปแล้ว นำมานับรวมไม่ได้
แหล่งที่มา#
- กฎกระทรวง ฉบับที่ 394 (พ.ศ. 2567) ยกเว้นภาษีค่าชดเชย (กรมสรรพากร)
- กฎกระทรวง ฉบับที่ 126 (พ.ศ. 2509) ฉบับรวม (กรมสรรพากร)
- ประมวลรัษฎากร มาตรา 38–64 (กรมสรรพากร)
- ประกาศอธิบดีกรมสรรพากรเกี่ยวกับภาษีเงินได้ ฉบับที่ 45 (กรมสรรพากร)
- ประกาศอธิบดีกรมสรรพากรเกี่ยวกับภาษีเงินได้ ฉบับที่ 73 (กรมสรรพากร)
- ประกาศอธิบดีกรมสรรพากรเกี่ยวกับภาษีเงินได้ ฉบับที่ 303 (กรมสรรพากร)
- ใบแนบ ภ.ง.ด.90/91 สำหรับเงินได้ที่จ่ายเพราะเหตุออกจากงาน (กรมสรรพากร)
- ข้อหารือ กค 0811/00140 การนับระยะเวลาทำงาน 5 ปี (กรมสรรพากร)
- ข้อหารือ กค 0702/6442 การเลือกแยกคำนวณมากกว่าหนึ่งครั้ง (กรมสรรพากร)
- ข้อหารือ กค 0702/6534 ค่าชดเชยเพราะเกษียณอายุ (กรมสรรพากร)
- พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ฉบับรวมแก้ไขถึงฉบับที่ 9 (กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน)
- พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 7) พ.ศ. 2562 (กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน)
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปจากแหล่งที่มาข้างต้น ตามที่ปรากฏในวันที่ตรวจสอบ ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายหรือภาษี กฎเกณฑ์อาจเปลี่ยนแปลงได้ จึงควรตรวจสอบกับแหล่งที่มาหรือปรึกษานักบัญชีก่อนนำไปใช้